ارگ تاریخی طبس در استان خراسان جنوبی | فیلم

ارگ طبس از بناهای تاریخی این شهر است که قدمت آن به بیش از ١٠٠٠ سال پیش بر می گردد. در بعضی از کتابها از جمله فتوح البلدان که در قرن سوم هجری قمری تالیف شده است اشاره هایی به حصار یا دژ طبس شده است.

ناصر خسرو” نیز در سال ۴۴۴ ه.ق. از طبس بازدید بعمل آورده و مدت ١٧ روز میهمان امیر گیلکی بن محمد بوده است و در سفرنامه اش طبس را توصیف نموده و اشاراتی نیز به وضعیت امنیت و وجود دژ در طبس نموده است. این ارگ در طول تاریخ و در مقاطع مختلف دچار حوادث و آسیب هایی گردیده و بنابراین بارها مرمت گردیده است.

یکی از این تعمیرها در سال ١٢١۶ هجری قمری اتفاق افتاده که تا چند دهه قبل سنگ نوشته آن بر سردر ارگ نصب بوده است که در این شعر از ارگ طبس به ارگ کهن نام برده شده و مبین قدمت آن می باشد.

در سال ١٢٩٢ هجری قمری و در زمان عمادالملک حاکم طبس، بار دیگر ارگ طبس مورد مرمت قرار می گیرد.در دهه های گذشته و قبل از زلزله تنها ساکن ارگ، مرد تنها و فقیری بوده به نام آق سید علی میرزا که با کمک و مساعدت بازدید کنندگان از ارگ، زندگی می کرده و آق سید علی میرزا در زلزله شهریور ۵٧ همراه با ارگ به خاطره ها پیوست.

این بنا تاریخی در زلزله سال ۵٧ ویران شد و در دهه گذشته میراث فرهنگی اقداماتی را جهت احیاء و مرمت این بنای تاریخی آغاز نمود ، بطوریکه از بسیاری از قسمت ها آوار برداری شد و دالان ها و دیوارهایی از ارگ مجددا پدیدار گشت. در همین زمان و در طی کاوش پیکر آق سید علی میرزا در حالی که با گذشت قریب به ٢٠ سال از زلزله، هنوز بقایای پیکر وی سالم بود پیدا شد. وی را در محل ارگ به خاک سپردند و اتاقکی را بر مقبره اش بنا نمودند و حالا آقا سید علی میرزا دیگر جزئی از تاریخ ارگ شده است.

لازم به ذکر است این بنای تاریخی در این ارگ در طول تاریخ و در مقاطع مختلف دچار حوادث و آسیب‌هایی شده که به همین دلیل بارها مورد مرمت قرار گرفته است. از جملهبوسیله میر حسنخان بسال ۱۲۱۶ قمری توسعه داده شده و دارای ۶برج بوده که یکی معروف به برج نادر میرزا است، وجه تسمیه این برج بخاطر زندانی شدن نادرمیرزا درآن بامر میر حسن خان بوده است.طبس سه قلعه داشته است :الف – ارگ ب – حصار شهر ج – قلعه‌ای بنام قلعه باغ که از بین رفته است. ارگ طبس دارای سنگ لوحی است، متن سنگ چنین است.

(لی خمسهالفی بهم حرالو بالحاطمه المصطفی و المرتضی و ابناهماو الفاطمه)
امیر عرب داور کامیاب در ایام خان جلالت ماب
محمد حسن خان و الانژاد بلندی ده کاخ انصاف وداد
به حلیتش جست‌وجه حسن بشهر طبس بود ارگ کهن
به زر کرد این قلعه را ابتیاع بفتوای حکام شرع مطاع
پس آنگونه بتعبیر پرداخت چست به ملیکتش چون در آمد درست
کز آن گشت این قلعه محکم چون کوه بناها در آن یافت فر و شکوه
دو مصراع بر آورد کلک رفیع پی سال تاریخ حصن منیع
بود نام نیکش به دهر آشکار بود تا حصار جهان را مدار
فی سنه ۱۲۱۶ قمری

همان طور که اشاره شد یکی از این تعمیرها در سال ۱۲۱۶ ه.ق اتفاق افتاده که تا چند دهه قبل سنگ نوشته آن بر سردر ارگ نصب بودهاست. در این شعر از ارگ طبس به ارگ کهن نام برده شده مه مبینقدمت آن می باشد.در سال ۱۲۹۲ ه.ق. ودر زمان عمادالملک حاکمطبس ، بار دیگر ارگ طبس مورد مرمت قرار می گیرد.اما آخرین بقایای آن در زلزله سال ۱۳۵۷ طبس به تلی از خاک مبدل شد.

مشهور است که این ارگ راههای زیرزمینی بزرگی به خارج از قلعه شهر داشته که سواری با اسب از داخل آنها عبور می‌کرده است.

معروف است که نادرشاه افشار، هفت دیگ طلا که حاصل لشگرکشی ویبه هندوستان بوده است را در ارگ طبس پنهان کرده است.

ناصر خسرو در سال ۴۴۴ ه.ق. از طبس بازدید بعمل آورده و مدت ۱۷ روزمیهمان امیر گیلکی بن محمد بوده است و در سفرنامه اش طبس را توصیف نموده و اشاراتی نیز به وضعیت امنیت و وجود دژ در طبس نموده. فن پوزردر سال ۱۶۲۱ میلادی آن را می بیند بعنوان قلعه سلطنتی از آن یاد می کند.

ارگ طبس | تگ

در بعضی از کتابها اشاره هایی به حصار یا دژ طبس شده از جمله فتوحالبلدان که در قرن سوم هجری قمری تالیف شده. است.
نمایی از یکی از ورودیهای ارگ عمومی طبس – ارتفاع دیوار های ارگ حدود ۱۵ متر | تگ

ارگ طبس | تگ

امیرمحمدحسنخان طبسی، فرزند علی مردان‌خان عرب زنگوئی (از اعراب شیبانی) حاکم تون (فردوس) و طبس، از امرای خراسان بود که پس از برادرش امیر محمدخان به حکومت رسید و حکمرانی او با اواخر حکومت لطفعلی خان زند و به حکومت رسیدن محمدخان قاجار مقارن بود. | تگ

(۴۸)


48
بازدیدها